Normen en richtlijnen nooddouches

vaten denios_03.jpg

Normen, richtlijnen en praktijk

Zodra er een risico bestaat om ongewild in aanraking te komen met gevaarlijke stoffen, bijvoorbeeld door de aanwezigheid van agressieve, bijtende of brandbare vloeistoffen, of als er door werkzaamheden kans is op verbranding, dan moeten er nood- en oogdouches aanwezig zijn.

Ter voorkoming van Legionellabesmetting dienen nood- en oogdouches dienen bij voorkeur aangesloten
te zijn op een schoon waterleiding systeem (drinkwater kwaliteit) Het leidingwater moet hierin doorstromen.
Nood- en oogdouches mogen niet op een doodlopend deel van een waterleidingsysteem staan. Legionellabesmetting kan ernstige tot zeer ernstige en soms zelfs dodelijke gevolgen hebben. Zie ook het (aangepaste) Waterleidingbesluit 28 december 2004.

Aërosolvormend gebruik van water voor bedrijfsmatige toepassingen (zoals voor nood- en oogdouches) vallen niet binnen het Waterleidingbesluit. Deze toepassingen zijn geregeld in het kader van de Arbeidsomstandighedenwet.

Arbeidsinspectie
De Arbeidsinspectie controleert of bedrijven en instellingen een adequaat arbobeleid voeren. De Arbeidsinspectie ziet er onder meer op toe dat er een risico-inventarisatie en -evaluatie (ri&e), een plan van aanpak en een legionella-beheersplan is opgesteld.

Gebruiksduur
De gebruiksduur van een nooddouche is niet alleen van belang voor de bepaling van de inhoud van een eventuele voorraadtank, maar ook voor de kans op gelijktijdig gebruik met andere op de
drinkwaterinstallatie aangesloten tappunten en toestellen.

Nederland

Volgens de Arbobeleidsregel (4.4.5) voor het ‘Voorkomen van ongewilde gebeurtenissen bij werkzaamheden met gevaarlijke stoffen' en volgens bijlage 14, behorend bij Arbobeleidsregel (4.18-5) voor de ‘Doeltreffende beheersing van de blootstelling aan cytostatica in ziekenhuizen', moet een lichaamsdouche (nooddouche) zijn aangesloten op een drinkwaterleiding. Voor een oogdouche geldt dat afhankelijk van de situatie gebruik kan worden gemaakt van een op de drinkwaterleiding aangesloten oogdouche of van een oogspoelfles.

In Algemene Maatregelen van Bestuur (AMvB's) van de wet Milieubeheer voor inrichtingen, wordt onder meer de Richtlijn 15-1 van de Commissie Preventie van Rampen door gevaarlijke stoffen genoemd. Paragraaf 11.5 van deze richtlijn heeft betrekking op lichaamsdouches (plensdouches) en schrijft een capaciteit voor van ten minste 80 liter per minuut.

Norm (capaciteit, gebruiksduur en gebruiksdruk):

Lichaamsdouche: minimaal 80 liter per minuut.
Oogdouche: 15 liter per minuut.
Gelaatsdouches: 25 liter per minuut.
Gebruiksdruk: In de Nederlandse regels en richtlijnen wordt daarover geen uitspraak gedaan.
Gebruiksduur: 15 minuten

Vorstvrije en explosie veilige nooddouche

Oogdouche met rvs opvangbak

Oogdouche met opvangbak
en deksel

Nooddouche

Duitsland

De Duitse norm (DIN 12899) noemt voor de lichaamsdouche in een laboratorium een minimum capaciteit van 30 liter per minuut. Voor bedrijven en buitenopstelling wordt zonder criterium zowel een optie van 30 als 100 liter per minuut gegeven, slechts gekoppeld aan de uitvoeringsvorm van de nooddouche. Een capaciteit van 30 liter per minuut geldt voor
bedrijven of buitenopstelling wanneer het een enkele douchekop betreft. Voor een uitvoering met meer douchekoppen geldt voor het totaal een minimum capaciteit van 100 liter per minuut.

Voor een oogdouche geld de eis van ten minste 12 liter per minuut en voor gelaatsdouches 24 liter per minuut (bij 4 sproeikoppen). Voor handnooddouches eist de Duitse norm 10 liter per minuut voor bedrijven en buitenopstelling.

Norm (capaciteit, gebruiksduur en gebruiksdruk):

Lichaamsdouche: minimaal 30-100 liter per minuut.
Oogdouche: 12 liter per minuut.
Gelaatsdouches: 24 liter per minuut.
Gebruiksdruk: minimaal 100 kPa
Gebruiksduur: In de Duitse norm wordt voor laboratoria geen eis genoemd, maar wel voor bedrijven en buitenopstelling: 30 minuten.

Amerika

De Amerikaanse norm (ANSI Z 358) eist voor een nooddouche een capaciteit van 76 liter per minuut welke vrijwel gelijk is aan de Nederlandse eis van 80 liter per minuut.

De Amerikaanse norm eist voor een oogdouche slechts een capaciteit van 3 liter per minuut per voorziening. Voor een gelaatsdouche eist ANSI, 11,4 liter per minuut.

Norm (capaciteit, gebruiksduur en gebruiksdruk):

Lichaamsdouche: minimaal 76 liter per minuut.
Oogdouche: 3 liter per minuut.
Gelaatsdouches: 11,4 liter per minuut.
Gebruiksdruk: minimaal200 kPa
Gebruiksduur: 15 minuten

Nooddouche Mobiele oogdouche

Oogdouche met lauwwater
voorziening

Nieuwe Europese norm

Vanaf februari 2007 is er een Europese productnorm voor nood- en oogdouches in de laboratoriumomgeving van toepassing. Deze norm (NEN-EN 15154) omschrijft de eisen waaraan de nood- en oogdouches moeten voldoen.

NEN-EN 15154-1: Veiligheidsdouches - Deel 1: Nooddouches voor laboratoria
NEN-EN 15154-2: Veiligheidsdouches - Deel 2: Oogdouches
NEN-EN 15154-3: Veiligheidsdouches - Deel 3: Geen nooddouches

Watertemperatuur nooddouches
Het advies wordt gegeven om nooddouches te gebruiken met lauw water met een temperatuur van minimaal 15°C en maximaal 35°C. De reden hiervoor is dat een nooddouche in alle gevallen gedurende minimaal 15 minuten gebruikt dient te worden. Deze tijd staat voorgeschreven in o.a. het Arbo-besluit. Bij korter spoelen is de kans erg groot dat er schadelijke stoffen in de ogen of op de huid achterblijven.

In Nederland is de temperatuur van het leidingwater in de winter zo laag dat er een aantal serieuze risico's ontstaan zoals o.a. onderkoeling en hartritme stoornissen. Ook zal de lage temperatuur niet stimuleren om de noodzakelijke tijd te blijven douchen. De temperatuur van het water dient ook niet te heet te zijn omdat de douche ook verkoelend moet zijn bij brandwonden en chemische wonden.

De meningen over dit thema lopen nogal uit een. Zo zijn er voorstanders van het spoelen met koudwater, aangezien hier een verdovende werking van uit zou gaan. Tevens zou bij opwarming van het spoelwater de kans op Legionellavorming kunnen ontstaan.

Tankdouche